Pogoda długoterminowa w Polsce

 

Pogoda długoterminowa – czym jest pogoda długoterminowa?

Pogoda długoterminowa to przewidywanie zmiany stanu atmosfery w czasie i przestrzeni. Istnieją różne rodzaje pogody długoterminowej w zależności od czasu, obszaru i sposobu prognozy.
Podstawowe cechy pogody długoterminowej to:

  • ciśnienie
  • temperatura
  • prędkość i kierunek wiatru
Wielkości z nimi związane to:
  • zachmurzenie
  • zamglenie
  • stan morza
  • zanieczyszczenie atmosferyczne
Pogoda długoterminowa w znacznym stopniu zależy od ilości i jakości danych wejściowych, ponieważ zjawiska atmosferyczne mają charakter chaotyczny.

 

Pogoda długoterminowa i klimatologia synoptyczna

Prognozy pogody długoterminowej można podzielić na:

  • pogoda długoterminowa – powyżej 7 dni
  • prognoza międzysezonalna (zmiany pomiędzy sezonami)
  • prognoza wewnątrzsezonalna (zmiany w czasie sezonu)
Pomimo, że pogoda długoterminowa ma mniejszą trafność to niektóre elementy można skutecznie prognozować w skali sezonu. Przykładem może być szacowanie ilości cyklonów tropikalnych na Atlantyku, która ma bardzo dobrą trafność. W niektórych regionach świata – jak np. w USA opady zależą od zjawisk wielkiej skali i są przewidywalne w rozmiarze sezonu. Pogoda długoterminowa ma też ogromne znaczenie ekonomiczne (szczególnie dla rolnictwa).
Ze względu na obszar pogodę długoterminową można podzielić na:
  • lokalną
  • mezoskalową
  • regionalną
  • globalną
Lokalna pogoda długoterminowa jest określana dla miejscowości lub konkretnego miejsca na ziemi. Mezoskalowa pogoda długoterminowa dotyczy prognoz na obszarze kiluset kilometrów. W zakresie kontynentu mówimy o pogodzie długoterminowej regionalnej lub mezoskalowej. Pogoda długoterminowa globalna podawana jest dla całej kuli ziemskiej.

 

Metody określania pogody długoterminowej

  • informacje lokalne
  • synoptyczne
  • numeryczne
Metoda synoptyczna podawania pogody długoterminowej opiera się na gromadzeniu danych początkowych z różnych źródeł, a następnie ich systematyzowaniu i nanoszeniu na mapy synoptyczne. Następnie na podstawie porównania z danymi historycznymi specjalista ocenia jak będzie się kształtować pogoda długoterminowa. Obecnie coraz częściej stosuje się metody numeryczne (bazujące głównie na statystyce i teorii fizyki) oraz sieci neuronowe.

 

Pozyskiwanie danych meteorologicznych dla pogody długoterminowej

Do podstawowych sposobów dostarczania danych dla prognoz pogody długoterminowej nalezą: obserwacje prędkości wiatru, ciśnienia, temperatury, opadów, wyładowań atmosferycznych, chmur. Wykonuje się je w stacjach meteorologicznych (automatycznie lub ręcznie). Istotnym elementem pomiarów dla pogody długoterminowej są sondaże aerologiczne górnych warstw atmosfery za pomocą specjalnych balonów. Taki balon wyposażony w sondę dostarcza istotnych informacji nt. ciśnienia, temperatury czy prędkości i kierunku wiatru. Na obszarach oceanów dane do prognozy pogody długoterminowej pozyskuje się z boi, statków i satelitów.
W ostatnich latach pomiary satelitarne stały się istotnym źródłem danych dla pogody długoterminowej. Obserwuje się m.in. promieniowanie elektromagnetyczne, co daje informacje dotyczące temperatury oceanu, jej zmiany, a także kierunku i prędkości wiatru. W ocenie pogody długoterminowej stosuje się również metody teledetekcji (tzw. radary i lidary).

 

Pogoda długoterminowa a nauka

Prawie każdy codziennie sprawdza prognozę pogody długoterminowej. Na tej podstawie planujemy czas wolny czy też sprawdzamy jak się ubrać. Prognoza pogody długoterminowej staje się integralną częścią gospodarki, ponieważ ma duże znaczenie dla np. lotnictwa i rolnictwa. Na całym świecie jest mnóstwo ośrodków meteorologicznych, które pracują nad rozwojem tej nauki. Pogoda długoterminowa jaką widzimy codziennie w telewizji jest zazwyczaj wynikiem pracy synoptyków meteorologów, którzy uzyskują ją na podstawie wyników długoterminowych modeli i aktualnej sytuacji synoptycznej czy też wskazań stacji pomiarowych.

 

Sprawdzalność długoterminowej prognozy pogody

Sprawdzalność to jedna z najważniejszych cech prognozy. Niestety na pogodę długoterminową nie można wpływać bo zależy ona od bardzo dużej ilości zjawisk przyrody. Powoduje to, że nie można uzyskać 100% trafnej pogody długoterminowej. Aby ta trafność była wyższa wykorzystuje się najnowsze technologie i coraz bardziej rozbudowaną sieć pomiarowo-obserwacyjną. Długoterminowo pogoda jest bardzo skomplikowana i zależy od znakomitej ilości czynników (np. aktualnego stanu, obserwacji, pomiarów)
Proces przewidywania pogody długoterminowej jest zatem skomplikowany i należy liczyć się z tym, że nie jest całkowicie trafny, a jest tylko pewnym przybliżeniem.

 

Długoterminowa prognoza numeryczna

Autorem pomysłu numerycznej prognozy pogoda długoterminowej jest pochodzący z Anglii naukowiec Lewis Richardson. Pomysł ten powstał w 1922 roku i aż przez 23 lata wszystkie obliczenia wykonywano ręcznie ze względu na niewystarczające możliwości obliczeniowe ówczesnych komputerów i maszyn obliczeniowych. Opracowywanie pogody długoterminowej na tej podstawie bazuje na podstawowych zasadych fizyki dotyczących przepływu mas powietrza na ziemii. Bierze się pod uwagę m.in. takie zjawiska jak:

  • siły działające na cząstki powietrza
  • krótko i długoterminowy wpływ energii słonecznej
  • tarcie
  • efekty przepływu nad górami
  • wpływ oceanów
Obecnie jest to najbardziej popularna metoda opracowywania pogody długoterminowej.